0.322  453 7034 genelsekreterlik@adanatb.org.tr
Tarihçemiz


Adana’da çok eskiden beri pamuk ziraatı yapılmakta ise de ihraç ve ulaşım imkânları bulunamadığından ancak iç piyasa ihtiyaçlarını karşılayacak miktarda ekilmekte idi. Bu da gerek Adana’nın gerekse bölge ziraatının uzun zaman gelişmesine ve dışa dönük bir faaliyet atmosferine girmesine engel olmuştur.

Fransızlar tarafından inşa edilen Adana-Mersin Demiryolundan sonra gelişen pamuk ticareti, pamuk ziraatının de günden güne artmasını sağlamıştır. Pamuğun üretim miktarının artmasıyla, pamuk ticareti yapan birçok perakendeci, toptancı ve ihracatçı tüccarlar ortaya çıkmıştır. O zamanlar pamuk ürünü, pamuk pazarı denilen yerde, dünya piyasasından habersiz olarak alınıp satılırdı. Dünya pamuk fiyatlarından ancak ihracat işleriyle meşgul olan tüccarlar kendi müşterilerinden özel olarak aldıkları telgraflar sayesinde haberdar olabilirlerdi. Böylece piyasada düzenleyici rolünü de bu ihracatçı tüccarlar yerine getirirdi.

Böylece Adana’nın pamuk merkezi konumuna gelmesi yolunda ilk adım atılmış, mahalli şartlarda gerçekleşen alım satımların dış pazarlarla bağlantılı ve organize bir pazarda yapılması gereği ve ihtiyacı duyulmaya başlanmıştır.

Adana’daki tüccar ve çiftçiler Ticaret Odası’na başvurarak Adana’da bir pamuk borsasının açılması için gerekli girişimlerde bulundular.

O yıllarda, yürürlükte olan 15 Nisan 1886 tarihli Umum Borsalar Nizamnamesine göre borsaların bugünkü gibi bağımsız olarak kurulmaları mümkün olmadığı ve ancak Odalara bağlı olarak kurulabilecekleri hükme bağlanmış bulunduğundan Borsamızın kuruluşu o günkü adıyla Adana Ticaret ve Sanayi Odası tarafından gerçekleştirilmiştir

Adana’da bir borsa açılmasına dair Ticaret Odası kararının Vilâyet Makamına bildirilmesi üzerine Adana Valiliği 22 Mayıs 1329 (1913) tarihli 153/31976 sayılı yazısıyla Adana’da Ticaret Borsası unvanını taşıyan bir borsanın kurulmasına izin vermiş ve Adana Borsası’nda, devlet şurası adliye ve Nafıa dairelerinin kararıyla İzmir Borsası nizamnamesinin uygulanabileceğini bildirmiştir.

Ticaret ve Sanayi Odası bünyesinde bir şube (Borsa Şubesi) olarak ortaya çıkan Borsa’nın ilk hazırlık çalışmalarına Ticaret ve Sanayi Odasınca tahsis olunan bir odada başlanmış ve ilk iş olarak muamele salonu vazifesini görmek üzere şehrin merkezi yerinde bugünkü Küçük Saat Meydanı’nda bulunan eski Yıldız Kıraathanesi (Yıldız Gazinosu) kiralanmıştır. Burada 17 Eylül 1913 tarihinde yapılan parlak bir törenle Borsamız fiilen faaliyete geçmiş ve ilk Borsa heyeti olarak Vilayet Makamınca aşağıda isimleri yazılı yedi kişi atanmıştır.

Abdurrahman bey (Bağdadi zade), Fuat bey (Şeyh Garip zade), Anastas efendi (Kara Yusuf oğlu), Boğos efendi (Dilferiyan), Agop efendi (Ohanyan), Merküryan, Gatenyo’dan oluşan Bu 7 kişilik heyete ek olarak Ticaret Odası, üyeleri arasından Bosnalı Salih Efendi ile Yovanaki Biberoğlu’nu temsilci üye tayin etmişti. Bu suretle Borsa Heyeti 9 kişi olarak oluşturulmuştur.

Borsa Heyeti ilk toplantısını 06 Eylül 1329 (1913) günü yaparak Reisliğe Anastas Karayusufoğlu’nu, Reis Vekilliğine Salih Bosnalı’yı, Sandık Eminliğli’ne (Muhasip üyeliğe) Doyçe Oryantbank Müdürü Gatenyo’yu seçmiş ve Borsa umumi Kâtipliğine Ohanes Kunduracıyan’ı tayin etmiştir. Borsa Komiserliği’ne de Vilayet Makamınca Suphipaşa zade Abidin Ramazanoğlu tayin edilmiştir.

Seçilen heyet Borsada pamuk, koza, pamuk çiğidi, susam, buğday, arpa, yulaf gibi ürünlerin işlem görmesine karar vermiştir.

Borsamız bu şekilde faaliyete geçtikten sonra Borsa Yönetimi (o günkü adıyla, Borsa Encümeni) tüccar ve çiftçileri dış piyasa fiyatlarından haberdar edebilmek için, kuruluşundan bir ay kadar sonra 27 Ekim 1913 tarihinde Liverpool Borsasından telgrafla pamuk fiyatlarını temin etmeye başlamıştır. Daha sonraları, o zamanlar hiç tanınmayan bir radyo cihazı tedarik edilerek dış piyasaların ajans ve özel haberlerini doğrudan doğruya tespitine de gayret edilmiş ve böylece faaliyete geçişinin ilk yıllarında yabancı borsalarla temas sağlayan ve ileri bir anlayışla çalışan ilk ve örnek bir borsa sıfatını kazanmıştır.

Borsa’nın faaliyete geçmesinin ardından, daha önceleri Borsa’nın yokluğundan istifade ederek bol para kazanmaya alışmış olan bazı tüccarlarla bunlara hizmet eden bazı simsarlar, Borsa’nın açılmasından memnun kalmadıklarından, Borsa’nın kendilerinden abone bedeli istediğini bahane ederek Borsa aleyhine ayaklanmış ve Borsa’nın lüzumsuzluğunu ileri sürerek etraflarında bir hayli kalabalık toplayıp Borsanın kapanmasını talep etmişlerdir.

Bunlar 2 Aralık 1329 (1913) tarihinde Borsa’yı terk edip pamuk pazarı kahvesinde toplanarak orada alım-satım işlemlerine başlamışlardır. Borsa İdare Heyeti Borsa’nın salonuna kimsenin gelmediğini ve işlemlerin pamuk pazarı kahvesinde gerçekleştiğini görünce 8 Aralık 1329 (1913) tarihinde Vilayet makamına müracaat edip gerekli tedbirlerin alınmasını rica etmiş, Vilâyet Makamı da bu mesele üzerinde hassasiyetle durarak polis müdürlüğünü görevlendirmiş ve pamuk pazarı kahvesinde yapılmakta olan işlemleri yasakladığı gibi ilgilileri de Borsa’ya göndermiştir.

Böylece Borsa’nın kapatılması yolunda yapılan ilk teşebbüs başarısızlıkla sonuçlanmıştır.

 



 
ANA SAYFA SİTE HARİTASI İLETİŞİM